GALERIA
ZDJĘĆ |
|
)
)
)
|
|
)
)
) |
|
)
)
) |
|
)
)
) |
|
Lajkonik Legenda
Odwołuje się do jednego z trzech poświadczonych źródłowo najazdów
tatarskich na Kraków. Nawiązuje do tragicznych wydarzeń w historii
Krakowa, mających miejsce w XIII wieku, które wiążą sie z koczowniczym
ludem z dalekich stepów Mongolii -Tatarami. Po raz pierwszy pojawili
sie oni w Krakowie, bynajmniej nie w pokojowych zamiarach, w 1241r.
Ich brawurowy rajd przez Małopolskę pozostawił ślady w postaci
zniszczonych wsi i miast. Spośród nich Kraków ucierpiał najwięcej.
Uległ on prawie całkowitej zagładzie. Kolejne najazdy tatarskie
były nie mniej niszczące. W 1287 roku za panowania Leszka Czarnego
miała miejsce ostatnia wyprawa hordy tatarskiej na Kraków i jedyna
w której najeźdźcy ponieśli klęskę. Skośnoocy wojownicy odziani
w skóry i dosiadający niewielkich krępych koni stali się postrachem
krakowian. W każdej legendzie o Lajkoniku niezmienne są dwa elementy
- groźny najazd Tatarów i bohaterska postawa włóczków.
Tradycje Tak
jak nakazuje zwyczaj, w oktawę czyli w pierwszy czwartek po święcie
katolickiego Bożego Ciała na ulice Krakowa od klasztoru ss. Norbertanek
na Salwatorze poprzez Kościuszki, Zwierzyniecką, Franciszkańską
i Grodzką do Rynku Głównego rusza orszak Lajkonika - włóczka przebranego
w strój chana tatarskiego w asyście chorążego z wielkim sztandarem.
Dwudziestu kilku włóczków ubranych w oryginalne stroje, zbrojnych
w buńczuki stanowi ochronę jego pochodu oraz 8- osobowej kapeli
Mlaskotów. Pierwszym obrzędem pochodu jest taniec przed Ksenią ss.
Norbertanek, która ogląda taniec Lajkonika z okna. Ksenia też jako
pierwsza płaci Tatarzynowi zwyczajowy haracz. Po drodze Lajkonik wstępuje do okolicznych barów, sklepów a nawet biur wszędzie wyczyniając swe harce i ...koniecznie ściągając haracz. Haracz ściąga też orszak od tłumnie zgromadzonych krakowian, którzy wrzucają grosiwo do koszyka przytroczonego do pasa Lajkonika. W czasie przemarszu najpiękniejszy taniec Tatarzyn wykonuje na krakowskim Rynku Głównym pod Wieżą Ratuszową. Warto w tym miejscu dodać, że najstarsze ikonograficzne wyobrażenie Lajkonika, pochodzi z dawnych gabinetów historycznych biskupa Jana Pawła Woronicza. Lajkonik to Tatarzyn harcujący na białym koniu zbierający haracz od kupców .Wieczorem o godzinie dziewiętnastej podczas kulminacji obchodów , Prezydent Miasta Krakowa wręcza haracz i obaj wychylają puchary za pomyślność miasta oraz jego mieszkańców. Poeta Cyprian Kamil Norwid w 1842 roku opisał pochód Lajkonika: "Ledwo się skończyła procesja w oktawę Bożego Ciała aliści biegną tłumem przez ulicę Wiślną ku szynkowni, z której wyjeżdża Tatar w jasno zielonej szacie, czerwonej krymce i zawoju śnieżnej białości. Ma on szarfę przez ramię, nogi zaś nakreślone na uklejonym koniu, co większą jakby długą przysłoniętym makatą, tak iż pieszka nie widać. Pląsa więc, z gęstą brodąsurowem obliczemi z gromiącą śmiałych buławą". Strój Lajkonika Lajkonik
jest kopią stroju zaprojektowanego przez Stanisława Wyspiańskiego
w 1904 roku. Strój zwany jest też konikiem zwierzynieckim, czyli
jest to mały biały konik na dwóch nogach odziany w wysokie czerwone
trzewiki i siedząca na nim postać brodatego jeźdźca. Jego głowę
nakrywa wysoki, wzorzysty i bogato zdobiony turban zwieńczony półksiężycem,
wysadzany koralikami oraz prawdziwymi koralami. Ponadto: turecki
kaftan z czerwonego płótna, o szerokich rękawach, okazały kontusz
oraz pas z frędzlami i obszyty złotymi nićmi. Z boku zwisa krótka
szabla o zakrzywionej klindze i ozdobionej rękojeści czyli jatagan.
W ręku trzyma buławę, którą uderza napotkane osoby na szczęście.
Na grzbiecie konik zwierzyniecki ma czaprak ozdobną kapę z motywami
orientalnymi i wyszywaną perłami, koralikami w artystyczny wschodni
ornament. Na dole czapraka zwisają dzwoneczki i półksiężyce. Nad
głową konika sterczy pióropusz z białych strusich piór a na szyi
ma uzdę i napierśnik ze złotymi krążkami. Do końca XIX wieku strój
Lajkonika wyglądał zupełnie inaczej niż dzisiaj, a drużyna i kapela
ubierane były w przypadkowo dobierane kostiumy, co można zobaczyć
na obrazach Michała Stachowicza z ok. 1820, Hipolita Lipińskiego
z ok. 1880 r. i na fotografiach z końca XIX w. Obecny ubiór zaprojektowany
został w 1904 roku przez Stanisława Wyspiańskiego, jednego z najważniejszych
artystów polskich. W latach 1950-1996 drużyna i kapela występowała
w kostiumach według projektu prof. ASP, Witolda Chomicza, a od1997
w strojach autorstwa Krystyny Zachwatowicz. |
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
Negują oni możliwość odniesienia daty samego najazdu do święta Bożego
Ciała. Święto to bowiem obchodzone jest w Polsce dopiero od XIV
w. a wtedy Tatarzy już Krakowowi nie zagrażali.
................................
www.miodowa44.pl
|
|||
 |
|||
|
|
){kind=link}
){kind=link}
){kind=link}
){kind=link}
){kind=link}
